Hayır deme hakkınız var

Hayır deme hakkınız var


Hak bütün canlıların sahip olduğu müşterek bir değerdir. Bizim için hak olan bir şey diğerleri için de haktır ve bir canın hakkını ihlal etmek adaletin kalelerine atılmış bir dinamittir ve yeryüzünün ahengini bozar, kaosa sebebiyet verir. O nedenle yüce dinimiz İslam’da hak kavramı üzerine titizlikle durulmuş ve kendi haklarımızı koruduğumuz gibi diğerlerinin haklarını da korumamız gerektiği vurgulanmıştır. İlk sözcükleri sarf etmeye başladığımızda ebeveynlerimizin “evet” ve “hayır”ları ile karşılaşır ve davranışlarımızı buna göre şekillendiririz. Doğru ve yanlış kavramlarını bu dönem öğrenir ve hak kavramını içselleştiririz.

 

Kişisel sınırlarımız hakka tabidir ve haklarımızın neler olduğunu biliriz. Ancak buna rağmen yarım asırlık ömrü geride bırakmış kişilerin/insanların haklarına karşı hassasım ama kendi haklarımı koruyamıyorum, kimseye hayır diyemiyorum, eziliyorum ifadelerine şahit oluyoruz. Katı bir ebeveynin gölgesinde büyüyen bu kişiler hak kavramını sadece karşı tarafa ait bir değer olarak görüp kendilerini kurban seçmişlerdir ancak bu durum zamanla ağır bir yüke dönüşecek ve şahsı patlama noktasına getirecektir.

 

Danışmanlık hizmeti verdiğim dönemlerde, “Kimseye hayır diyemiyorum ve bu beni çok yoruyor” diyen bir hanımefendiye niçin böyle davrandığını sorduğumda, “Hayır dediğim takdirde çevremde hiç kimse kalmayacaktır, bunu kaldıramam, yalnızlaşırım” demiş ve korkularını dile getirmişti. Fedakârlık elbette önemli bir değerdir ve ben duygusu ile hareket edemeyiz. Biz duygusu ile hareket etmek ve birbirimizin eli ayağı olmak zorundayız. Ancak insan yanımızı güçlendiren şefkat ve fedakârlık gibi değerler tutarlı bir dengeye tabidir ve bu dengeyi aştığımız takdirde kendimize yarar değil zarar vermeye başlarız.

 

Bir kişinin kendi taleplerini merkeze alırken diğerlerini hiçe sayması ve kolayca hayır diyebilmesi elbette bencillik alametidir ve yoksullaştırır. Zira dinimiz kişiler arası ilişkileri paylaşım üzerine kurmuş ve kendimiz için istediğimiz şeyi diğerleri için de istemediğimiz sürece olgunlaşamayacağımızı belirterek paylaşımın bir zenginlik olduğunu vurgulamıştır. Ancak “hayır” diyebileceğimiz bir durum hâsıl olmuşsa buna da hakkımız vardır ve hak korunmalıdır.

 

Bir arkadaşım eski komşusunun kendisini arayıp ziyarete gelmek istediğini ve müsait olmadığı halde onun kırılabileceğini düşünüp, doktor randevusunu iptal etmek zorunda kaldığını ifade etmişti. Bunu ona izah etmiş olsaydın inanıyorum ki ziyaretini müsait olduğun bir güne erteleyecekti dediğimde ise arkadaşım kırılabilir ve benimle olan bağını koparabilirdi demiş ve kaybetme korkusunu dile getirmişti. Neye ne kadar hakkımızın olduğunu biliriz ancak kaybetme korkusu ile hareket eder ve boyun eğeriz. Oysa hak olan bir şeye rıza göstermeyi öğrenmeli ve hayır dediğimizde anlayışla karşılayabilmelidir dostlarımız. Dost dostun ihtiyacı olan şeyi telaffuz etmeden anlayabilmelidir.

 

İki yıl önce çalıştığım kurumda bir genç kız iş arkadaşının çok kırıcı ve kaba davrandığını, her seferinde incindiğini ifade etmiş ve o kadar dolmuştu ki, “Sadece beni dinleyin yeter, içimi dökmek istiyorum” demişti. Ona bunu niye kendisine ifade etmiyorsun dediğimde ise kırılır, arkadaşlığımız biter demiş endişelerini dile getirmişti. Onu arkadaşı ile konuşmaya ikna etmiştim, ertesi gün odama geldiğinde arkadaşı ile konuştuğunu ve onun keşke daha önce söylemiş olsaydın deyip, mahcup olduğunu ifade etmişti. Yakınlarımızı anlamak yerine önyargılarımızla hareket eder ve yargılarız. Oysa bir insanı anlamadan tanıyamayız, tanımadan sağlıklı ilişkiler kuramayız.

 

İnsanlarımız hayır dedikleri vakit insanların kendilerinden uzaklaşacağını düşünüyor ve karşı tarafın gözünden düşme, sevilmeme, terk edilme endişesi ile hareket edip ürettikleri kaygının altında eziliyorlar. İlişkilerdeki denge ortadan kalkıyor ve kişi hakkı olanı değil kurban olmayı tercih ediyor ve verici bir kişi olduğunu ileri sürerek ağır bir yükün altına giriyor. Ve bir zaman sonra patlama noktasına geliyor fakat kendi kazdığı kuyuya düştüğünün farkına varamıyor.

Google+ WhatsApp