KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK

KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK

Ahlâkın anlatılmasından ziyade yaşanması gerekir. Ahlâkı hayatımız ile anlatırsak başka bir ifadeye gerek kalmaz. • Rehberimiz olan Allah Resûl’u fıtrî ahlâkın zirvesine çıktı ve inen ilk surelerde de Allah Resûlü’nün (s.a.v) ahlâkı övüldü. Hz. Muhammed’in ümmeti olduk fakat ahlâkını

KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK 
 
 
İlmî ve Kültürel Araştırmalar Vakfı-İLKAV’da yıllardır süregelen siyer panelleri   kapsamında “Resulullah’ın Örnekliğinde Kur’an Ahlâkı “ konulu panel İLKAV konferans salonunda gerçekleştirildi.
 
Panelin yöneticiliğini Uğur Taşyürek yaparken konuşmacılar Prof.Dr.Celalettin Vatandaş ve Ahmet Kalkanidi. Panelin açılışı, konu ile ilgili âyet ve mealleri okuyan M. Furkan Ak tarafından yapıldı. Panelde konuşmacılar Resul’ün örnekliğinin önce ahlâkî düzeyde var olduğunu, Kur’an’ın ahlâkın temeli olduğunu, ahlâk-iman, ahlâk-tevhid, bilgi-ahlâk-amel ilişkilerine teori ve pratik olarak değindiler. Ahlâkımızı düzeltmeden davetimizde, Rabbimizin bize rahmet etmeyeceği, tâğûtları reddetmekle mükellef Müslümanların tâğûtun sadece hukûkî, siyâsî boyutunu değil, ahlâkî cihetini de reddetmek ve destekten de uzak durulması gerektiğini ifade ettiler.
 
Büyük bir ilgi ile takip edilen panelde  alınan özet mahiyetindeki notlar aşağıda sunulmuştur. 
Ahmet Kalkan:
 
Ahlâkın anlatılmasından ziyade yaşanması gerekir. Ahlâkı hayatımız ile anlatırsak başka bir ifadeye gerek kalmaz. 
Rehberimiz olan Allah Resûl’u fıtrî ahlâkın zirvesine çıktı ve inen ilk surelerde de Allah Resûlü’nün (s.a.v) ahlâkı övüldü. Hz. Muhammed’in ümmeti olduk fakat ahlâkını uygulayamadık. Malezya ve Endonezya’daki Müslümanlar ahlâklı Müslüman tüccarların eli ile Müslüman oldular fakat günümüzde bir arada bulunduğumuz Avrupa’da insanlar bizlere bakarak İslâm’a ısınmıyorlar. Burada Hz. Muhammed’in ahlâkını üstlenemememizin de etkisi bulunuyor. 
İnsanlara İslâm’ı anlatırken hayatı ile örnek gösterebileceğimiz bir kimseyi bulamadık. Toplum bizi önder ve örnek olarak görmüyorsa burada halkın kabahati olduğu kadar bizim de kabahatimiz bulunuyor. Biz Müslümanlar, Hz. Muhammed’in ümmeti olarak toplumda ahlâkımızla parmak ile gösterilmeli idik. 
Müslüman güvenen ve güvenilen demektir. Kendisi her zaman Allah’a güvenir. Çevresindeki insanlar da her zaman Müslümana güven duyar, onun elinden ve dilinden emin olur. Kendimizi sorguladığımızda bu tanıma ne kadar uyuyoruz. Sosyal ilişkilerimizde insanlar bize ne kadar güveniyor. Kendimizi Resûlullah (S) ile kıyaslamalıyız. Mekke’de İslâm düşmanları olan müşrikler ona ne kadar güveniyordu, bugün biz birbirimize ne kadar güveniyoruz. Risalet döneminde Ebu Cehil ve Ebu Süfyan düşmanı olduğu halde paralarını ve değerli eşyalarını getirip Resûlullah’a emanet edebiliyorlardı. 
İslâm düşmanları Allah Resûlu’ne güveniyorken bugün bizler Allah’ın savaş açtığı faiz ile çalışan kurumlara güveniyor fakat Allah ve Resûlu’ne güvenmiyoruz. Emanetlerimizi bankalara veriyor fakat Müslümanlara teslim edemiyoruz. 
Ahlâksız bir kimse olmaz. İnsan ya fıtrî olan İslâm ahlâkı üzerinedir ya da seküler laik vb. bir ahlâk üzerinedir. Bizler yalnız İslâm ahlâkını kabul ettiğimiz için diğer ahlâk çeşitlerini ahlâksız olarak tanımlarız. Herkesin kendine göre bir ahlâkı vardır hırsız ahlâkı, giyim ahlâkı gibi…
Vahiy ile bağlantısı olmayan bir ahlâk varsa buna ahlâk denmez etik vb. kavramlar denir. Hakîkati nasıl Allah’a göre tanımlamamız gerekiyorsa ahlâkı da Allah’a göre tanımlamamız gerekir. 
Allah yeryüzünün tamamının ahlâk yoksunu olmasına, tamamında ahlâkın bozulmasına izin vermez. Toplumları birbiri ile def eder.
Hz. Muhammed’in prensiplerine ters olan bir kişi için güzel ahlâk sahibi olduğunu söyleyemeyiz. Kişilerde iyi huyu Kur’an tanımlar ve belirler. Kur’an ahlâktan bahsederken Kur’an ahlâkı değil Resûlullah’ı öne çıkarmıştır. Kur’an ahlâkın teorisini ortaya koyar, Resûl ise bunların uygulamasını gösterir. Ahlâk yaşayış ile alâkalı olduğu için bir modele ihtiyaç duyar.
İlk inen âyetlerde ahlâk önemli bir yer tutar. Tevhid ve ahlâk Müslüman için önceliklidir. Müslümanların hiçbir devresinde ahlâk es geçilemez. Namaz, Oruç ve içkinin yasaklanması gibi emirler ilerleyen ayetlerde gelmiştir. 
Tevhid ehli olduğunu iddia eden insanda ahlâk problemi varsa gerçek bir tevhidden bahsedilemez. Ahlâksız tevhid, tevhidsiz ahlâk olmaz. 
Nice Müslüman, âyetleri hadisleri gündeme getiriyor, fakat hakaret ederek, sövüp sayarak, tekfir ederek âyet ve hadisleri sunuyorlar. Bu kötü sunumdan dolayı insanlar bu mesajdan uzaklaşıyor, kaçıyor ya da nefret ediyor. 
Kur’an ile buluşmayan bir ahlâk İslam ahlakı değildir. İslâm ahlâkı aynı zamanda bir isyan ahlâkıdır. Zalimlere, tâğûtlara, şirke, küfre karşı bir isyan ahlâkıdır. Biz müslümanların da bu isyan ahlâkını taşımamız gerekir. Eğer böyle bir isyan ahlâkını taşımazsak zalimlere yardımcı oluruz.  Zulme karşı çıkmak mecburiyetindeyiz. Eğer bir zulme karşı çıkılmıyorsa o takdirde ahlâk hakkında konuşamayız. “Dövene elsiz gerekir sövene dilsiz gerek” gibi bir ahlâk olsa olsa tasavvuf ahlâkıdır ya da tahrif edilmiş hristiyan ahlâkıdır. Peygamberler bizlere isyan ahlâkının örneklerini oluştururlar. Fakat bugün, küfre, şirke, zulme karşı sessiz duruluyor, isyan ahlâkının tam tersi uygulanıyor. 
Peygamberler bir yandan tevhidi anlatırken bir yandan da ahlâkı modelleyerek öğretir. Bizler tevhidi gündeme getirirken ahlâklı yaşamayı gündeme getirmiyorsak ahlâkı doğru anlamamışız demektir. 
Müslüman nasıl namazsız olmazsa ahlâksız da olmaz. Ahlâk olmazsa olmaz bir özelliktir müslüman için. Tesettürsüz, oruçsuz, haccın olmadığı dönem vardır ama ilk âyetlerden itibaren ahlâksız dönem yoktur. 
Aslında münafıkların alâmeti tektir o da yalandır. Hadislerde münafıklık alameti olarak gösterilen üç özellik yalana nispet edilebilir. Bu tür bir ahlâk münafıklık ahlâkıdır. Rabbimiz de mesajında münafıkları cehennem ile uyarıyor. 
Ahlâkımızı düzeltmeden davetimizde Rabbimiz bize rahmet etmeyecektir. 
 
Prof.Dr.Celaleddin Vatandaş
 
Ahlâkın zemini fıtrattır, İnsana doğuştan gelen fıtrî özellikler Müslüman olsun, münafık olsun, kâfir olsun, herkeste bulunur. Fakat daha sonra bir kısım fıtrî özellikler bozulabilir. Bu fıtrî özellikler bozulduğunda da seküler, laik ahlâk gibi farklı ahlâklar ortaya çıkar. Buna rağmen her insanda bozulmayan fıtrî özellikler mevcuttur. Bu yüzden indirilen mesaj ile Nemrut dahil, Firavun dahil bütün insanlar sorumlu tutulmuştur, mesaj ile uyarılmıştır. 
Ahlâk imandan gelir. İnsanın Allah ile, insanın diğer insanlar ile ve insanın kendisi ile ilişkisi imandan gelen ahlâk çerçevesinde belirlenir.
Ahlâk her şeye değer katan bir temeldir. Sahip olunan akademik unvan, sahip olunan statü, şan vb. diğer etiketler ahlâk olmadan bir değer taşımaz. 
Allah Resûl’ü tebliğe başladığı dönemde hiç kimse  kendisine “sen ahlâksızsın, sen yalan söylüyorsun” demedi. Aksine el-Emin diyorlardı.
Allah Resûl’ü çevresinde ilk Müslümanlar Müslüman olduktan sonra ahlâkî olarak da dönüşüyorlardı. Bu dönüşüm ahlâk dönüşümüdür, ahlâk uyanışıdır. Müslüman olduklarında ahlâk bir parçaları oldu. Resul’ün ahlâkına kimse laf etmezken, en kötü zamanlarda muhalefet, etrafındaki sahabeler üzerinden spekilasyon yapamıyordu. 
Tebliğ sürecinde anlatmak sadece yapılması gereken bir tek yol değildir. Sadece bu yöntem içinde bir parçadır. Risalet döneminde Allah Resûl’ünün çevresindeki ilk müslümanlara baktığımızda anlatmaktan daha çok temsili görürüz. Günümüzde de en fazla müslüman insanın barındıran ülkeler olan Endonezya ve Malezya’nın Müslüman olma süreçlerine baktığımızda Müslüman olan ahlâklı tüccarlar ile İslâmla tanıştılar. Bu ülkelerdeki insanı etkileyen husus Müslüman tüccarların ahlâklı olmasıydı. 
Bizim cenah bir konuyu eksik kavradı. O da, Allahın hükümleri ile hükmetmeyenler  kafirlerin ta kendileridir, Maide 44. âyeti veya tâğutu red âyetlerini sadece hukûkî veya siyâsî yönü ile ele aldı. Elbette bu gerekli idi. Ama bir o kadar önemli diğer   tarafı da cahiliyenin ahlâkî ilkelerini ve bunu destekleyen tavırlara da “ Lâ“ denmesi gerekliliği idi. Müslümanlar ahlâkî zemin üzerine adâleti tesis etmede başarılı olamadılar. 
 
Uğur Taşyürek (Panel Yöneticisi)
 
Günümüzde en çok tartışılan ve eksikliğini ağır bir şekilde hissedip mevzi kaybettiğimiz alanlardan birisi adalet ise diğeri de adaletin yeşerebileceği vasatı oluşturan ahlâk kavramıdır. Ahlâkî altyapısı yerleşmemiş insan ve toplum unsurlarının adaleti sağlayabilmesi mümkün değildir. Ahlâkî ölçülerini ve adalet anlayışını kaybetmiş olan Mekke toplumuna İslâm Peygamberinin ilk sunduğu âdil ve emin bir örneklik idi. Tebliğ bunun üzerine inşâ edildi. Maalesef  günümüz toplumuna sunamadığımız budur. 
Neden önce ahlâk? İslâmî kaynaklarda konuların izahına iman bahsiyle başlandığı mâlûmdur. Bu öncelik, diğer amellerin kabulünün ancak iman etmekle mümkün olacağına vurgu içindir. İman mükellefiyeti, akl-ı selim ve ahlâklı insanların taşıyıp sürekli kılabileceği bir iştir.
Ahlâk, emîn, emân ve imanı diri tutmaktır. Ahlâk eşiğini aşamamış bireylerin şahsiyet sorunu yaşamaları kaçınılmazdır. Şahsiyetin kendisiyle kemâl bulup yüceldiği ya da zevâle sürüklenip alçaldığı altın halka ahlâktır. Ahlâklı olmak ideolojik bir tercih değil, İslâmî kimliktir. Müslüman şahsiyetin yaşam tarzı olan ahlâk, bugün kayıp halkamızdır.
Yaratılışla aynı kökten gelen ahlâk, fıtrata; enfûsî ve afâkî âlemde mârufa uygun söz ve davranışlardır. Ahlâkın fıtrata bakan yönü, Allah vergisi olup vehbîdir. Kesbî olan ise fıtratla uyumu oranında kişi ahlâkına dönüşür. Dolayısıyla kötü ahlâktan ziyâde fıtratın muhafazası ya da bozulmasından bahsedilebilir. Sünnetullah varlığın yasası, ahlâk ise varlığın ortak dilidir. Eşya dile gelse ahlâk der! Ahlâk üzerinden eşyayla kurulan münasebet, eşyanın kendisinden daha az değerli değildir. Neslin ve ekinin ifsâdı ne ise fıtrata, vicdana ihanetle ahlâksızlık da odur. Vicdan, ahlâklı olmayı telkin; ahlâksızlık ise, vicdana ihanetle tebarüz eder. Ahlâk, toplumları ayakta tutan vicdan sütunlarıdır. Allah, ikisini de dünyaya kendisinin gönderdiği temiz fıtrat ile vahyin, insanın imtihan alanı olan yeryüzünde buluşmasını, bütünleşmesini ve böylece arzda halife kılınan sorumluluk bilincine sahip İslami şahsiyetin ortaya çıkmasını istemektedir. İşte bu iki şeyin arasının kesilmemesini özellikle emretmekte, aksi takdirde Allah ile ahdini bozarak, birleştirilmesi emredilen bu iki şeyin arasını kesenlerin, yüklendiği emanete ihanet ederek, arzda fesad çıkaracaklarını ve sonuçta hüsranla karşılaşacakları uyarsını yapmaktadır. (Bakara 27)
Ahlâk kaynağını Kur’ân’dan alır. Ancak İslâm, ahlâkçı (Moralizm) bir hareket değildir. Kur’ân’da iman-ahlâk ilişkisi, ‘ahlâk’ kavramını merkezi konuma yerleştirmiştir. “Ve sen şüphesiz yüce bir ahlâk üzeresin.”(Kalem 4) âyetiyle, ”Rasûlullah (sa)’ın ”İman itibariyle mü’minlerin en faziletlisi hangisidir?” sorusuna verdiği “Ahlâkı en güzel olandır.”(Ebu Davut) cevabı, Hz. Peygamber’in ahlâkî kemâlini, “Üsve-i Hasene” oluşunu;  ”Muhakkak ki O’nun Ahlâkı Kur’ân idi”(İbni Hanbel) hadisi de, Rasûlullah’ın ahlâkının kaynağını gösterir. Peygamberlerin gönderiliş gerekçesi, Allah'a kulluğa, tâğûttan kaçınmaya çağrıdır.(Nahl 36 )Hz. Peygamber de, ”Ben ancak yüce ahlâkı tamamlamak için gönderildim.”(Muvatta) derken, nübüvvet-ahlâk ilişkisini beyan eder. Kişi ahlâkının hayatla ilişki düzeyi, Kur’ân’la ilişkisi kadardır. Kezâ ahlâk, izafî değil aslî hakîkattir.
Ahlâk adına ortaya konulan davranışların lalettayin değil, sağlam bir referans ve amaca dayanması gerekir. Bir şeyin ahlâkî olması için bilinçle yapılmış olması, görece olmaması (Etik), aşkın bir kaynağa dayanıyor olması gereklidir. Ahlâk ile yasal zorunluluk değil asıl olan ‘iyi’ amaçlanır. Ahlâklı davranmak, politik bir tedbirden ziyâde imanın konusudur. Ahlâk mahzâ iyiliktir. ”İyilik (birr) güzel ahlâktır. Günah ise vicdanını rahatsız eden ve insanların bilmesini istemediğin şeydir.”(Müslim) 
Ahlâk, başkalarına ancak ahlâklı olunarak aktarılabilecek değerdir. Yeni hayatları inşa, iyiliği hayata maya kılmak buradan başlar. ‘Ahlâklı olmak’ taraf olmak, yük almaktır. İhtilâf ahlâkı ittifak ahlâkına öncelik arz eder. Ahlâkî erdem, ittifak edilenlerden evvel ihtilâf edilenlere karşı adaleti gözetmektir. Ahlâkla başlayan yükseliş, ahlâkî tökezlemeyle düşüşe geçer!
Cahiliye, ahlâksızlığın yaşam tarzıdır. İnsanın fikrî ve amelî düzlemdeki ahlâkî tutarlılığı öncelikle emîn, sâdık ve adilliğiyledir. Müslüman bir kişiden ahlâksız söz ve davranış sâdır olabileceği gibi, Müslüman olmayan bir insandan da pekâlâ ahlâkî iş hâsıl olabilir. Bu durum, madenler gibi olan insanın, isyân ve itâat; fücûr ve takvâ potansiyeline sahip olması; cüruf ile madenin iç içeliği gerçeğindendir. Kulluğun öncelikle ahlâk sistemi oturmuş birey ve toplumlarda sahici ve kalıcı olacağı ise izahtan vârestedir.
Ahlâk-tevhid ilişkisi gerçek zamanlı bir ilişkidir. Ahlâk, sınır bilme; kontrolsüz düşünce ve davranışları meşrû sınırlara çekme eylemidir. Hayrın anahtarı, şerrin kilidi olma, her dem ahlâk iledir. Tevhidin bilgisine sahip olmak kişiyi muvahhit kılmadığı gibi, ahlâkın bilgisine sahip olmak da kişiyi ahlâklı kılmaz. Ahlâk, bir teori değil bilakis pratiğini zorunlu kılan temel düsturdur. Bir insanın iman-ahlâk problemini çözmeden yola koyulması, imanın ahlâk ile bağını kopararak yol alması mümkün değildir. 
İlk “şahid”in güzel örnekliğinden ve ilk neslin modelliğinden kopuk ve bu sebeple de bugünün şahidlik sorumluluğunu kuşanmaya yönlendirmeyen mealci Kur'an okumaları, tarihselci okumalar, hayata yön vermeyen, aklı, imanı, hayatı, şahsiyeti ve ahlakı inşa etmekten uzak bir bilgi birikimi sağlamaktan başka bir işe yaramamaktadır. Vahyin ilk muhataplarının, Peygamberin şahidliğinde, eğitim ve yönlendiriciliğinde, nasıl anlayıp, nasıl uyguladıklarından, hayatı nasıl dönüştürüp inşa ettiklerinden uzak teorik Kur’an okumaları, hayatı dönüştürmek, ibadet kılmak için bir yol gösterici olarak indirilmiş olan Kur’anı yüzeysel okumayı ve salt bilgi edinmeyi amaç haline dönüştürme riski taşımaktadır.
Sonuçta da, salt bilgi sahibi olmak, entelektüel boyutu olan, ağzı laf yapan, eli kalem tutan, ama bu bilgiyi ahlak haline dönüştürmekte, sosyalleştirmekte sorun yaşayanlar ortaya çıkmaktadır. Mü’minler arası ilişkilerden, diğer tüm toplumsal ilişkilere kadar, hayatın içinde vahyin şahidliğini gerçekleştirmek, vahyi ölçüleri ete kemiğe büründürmek, ahlakında vahyi ölçüleri tebarüz ettirerek güzel örneklik teşkil etmek noktasında zaaflar yaşanmaktadır.
İbni Hazm’ın da ifadesiyle “bilgilenmek ahiret için amel üretmek hedefli olmalıdır”. Eğer bilgi bilince ve ahlaka dönüşmüyorsa, sahibini büyük bir belaya sürükleyecek fonksiyon görmeye başlar. Bu sebeple, bilgisi az, ama onu Allah rızası için amel ve ahlak haline dönüştürerek, mümin kardeşleriyle merhametle kucaklaşarak kolektif iradeyi oluşturabilen, nefsani eğilimlerinden fedakarlık yapabilen ve İslami, insani sorumluluklarını güzel bir ahlaki örneklikle yerine getirebilen, sosyalleştiren bir Müslüman, bilgisi çok olduğu halde bunu yapmayana nazaran daha değerlidir. Bilgisi çok ama bu bilginin getirdiği kibirle diğer Müslümanlara tepeden bakan, kardeşleşemeyen, birlikte hareket ahlakını kuşanamayan ve güzel ahlaklı örneklikler oluşturamayan, bilgiyi ahlak haline dönüştüremeyen, kâl ile tebliğden önce hâl ile tebliği başaramayan bir Müslüman Allah tarafından da kınanmış ve en sevmediği hal olarak nitelenmiştir.
 
Sözün özü: Kur’ân, iman kitabı olduğu gibi bir ahlâk kitabıdır. Lâ ilâhe illallah, iman ilkesi olduğu gibi bir ahlâk ilkesidir aynı zamanda. Ahlâklı olmak, nefsî arınma ile başlayan, toplumsal sorumluluğu yerine getirmekle devam eden kesintisiz süreçtir. Kişi ahlâkının zor sınavı güç, iktidar ve servetle olan sınavıdır. Müslüman şahsiyetin ayağa kalkması iman iledir ve fakat yol alması ahlâk iledir.
Birey başkalarıyla olmadığı, başkalarının görmediği zaman ve mekânlardaki ahvâliyle kendisidir. Ahlâk-tevhid ilişkisinin can alıcı noktası da burasıdır. Müslüman şahsiyet için zorunlu olan ahlâk-tevhid bütünlüğü, ahlâklı kalınarak korunabilir ancak. Ahlâksız ortamlarda ahlâklı kalabilmenin imkânı, ahlâksızlığa karşı direnmekten geçer.                                         
O halde, tezelden: Niyet ettim ahlâka!*
*Panelin başlangıcındaki Uğur Taşyürek’in sunumunda Ramazan Yazçiçek’in Nida Dergisinin arka kapak manifesto yazısından istifade edilmiştir. Rabbimizden hocamıza ve diğer katlımcılara hayır dualar dileriz.
 
Konferansın videosu aşağıda istifadenize sunulmuştur.
 
 
 
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
SİYER PANELİ : KAYIP HALKA; YÜCE AHLÂK
 
 
 
 
 

 

 

ilkav

Google+ WhatsApp