Çocuğa ölümü nasıl anlatabiliriz?

Çocuğa ölümü nasıl anlatabiliriz?


“Fatma Hanım yazılarınızı fırsat buldukça okuyor ve kendimden bir şeyler buluyorum. Allah razı olsun. Biliyorsunuz epey zamandır evden çıkmıyoruz. Biri beş diğeri on yaşında iki kızım var. Eşim yıllık izne ayrıldı, evde mümkün olduğunca faydalı işler yapmaya çalışıyoruz. Kitap okuyoruz, birlikte mutfağa giriyoruz ama gerçekten çok sıkıldık, bu kötü günlerin biran evvel bitmesini temenni ediyoruz. Eşim şu salgın virüsle ilgili haberleri titizlikle takip ediyor ve kaygılanıyor. Küçük kızım ölüm görüntülerinden etkilenmiş son günlerde, ‘Neden ölürüz, ölenler nereye giderler’ gibi sorular soruyor. Kendimce açıklamalar yapıyorum ama bu konuda sizin de tavsiyelerinizi bekliyorum…” (Rukiye Y.)

 

Çocuk, yaşamın ilk yıllarında dünyayı tanımak için ebeveynine sorular sorar ve olayları bir filozof duyarlılığı ile algılamaya çalışır. Bunun iki nedeni vardır: Birincisi çocuk dünyaya uyum sağlamak, objeleri tanımak, olayları ve insanları anlayabilmek için sorular sormakta ve neyin iyi neyin kötü olduğunu kavramaya çalışmaktadır. Yaşlı dünyamız birbirinden farklı renkleri, olayları ve farklı mizaçları terkisine almış ve taşımaktadır. Çocuk ise yabancısı olduğu bu renkli dünyayı tanımak ve hayata uyum sağlamak istemektedir. Çocuğun soruları bir kapı olarak görmesinin ikinci nedeni ise onun potansiyel olarak taşıdığı iman çekirdeğinin harekete geçmesidir. Çocuk, fıtratına uygun bir yaşam sürebilmek için ölüm, ömür ve yaşamla ilgili sorular sormakta ve sabahın ilk ışıkları kadar temiz duyguları ile hayatı anlamlandırmaya çalışmaktadır. Çocuk ölümle ilgili de sorular sorarak, sonsuzluk diyarının ferdi olan ruhunu teskin etmek ister. Böyle durumlarda anne-baba olayları somutlaştırarak çocuğa ölümü anlatmalı ve onu ikna etmelidirler. Geçmiş dönemlerde kızımla aramızda geçen bir olayı aktararak bu konuya açıklık getirmek istiyorum:

 

Kızım Zehra beş yaşındayken bir yıldır itina ile baktığı kuşu ölmüştü. Zehra, bu kuşla o kadar yakınlık kurmuştu ki, sabah kalktığında önce onun yemini suyunu verir, onunla sohbet eder ve onu balkona çıkarır güneşten faydalanmasını sağlardı. Fakat bir sabah kalktığımızda kuşu kafesinde ölmüş vaziyette bulduk ve o kadar üzüldük ki, uzun süre kuşun cesedine bakıp durduk. Bulut, ailenin bir ferdi gibiydi bir yıldır evimize neşe saçıyor ve hayatımızın bütün anlarına tanıklık ediyordu.

 

Akraba ziyaretlerine gittiğimizde Bulut’u komşuya bırakırdık fakat aklımız hep onda kalırdı. Geri döndüğümüzde hepimiz teker teker alır ve severdik. Ama ölüm her canlının ortak kaderiydi Bulut artık hayatta değildi. O sabah eşim kuşun cesedini alıp evin bahçesine gömdüğünde kızımın bu kadar etkileneceğini düşünmemişti. Fakat Zehra o gece hiç uyumadı, uyumak istemiyordu. Yanına gittim ve ölen kuşu ile ilgili duygularını anlatmasını istedim. Aramızda şöyle bir konuşma geçti:

 

-İnsanlar neden ölürler?

 

-Bütün canlılar doğarlar, büyürler, yaşarlar ve ölürler…

 

-Ölünce nereye giderler?

 

-İyi insanlar cennete giderler…

 

 

-Cennette her şey varmış öyleyse neden ölmüyoruz, orası daha güzel…

 

-Allah bizleri iyi insan olmamız için yarattı, bizler uzun yaşamak ve iyilik yapmak için dua etmeliyiz. Biz iyilik yaptıkça cennetteki bahçemiz istediğimiz şeylerle dolacak ve daha çok şeye sahip olacağız.

 

-Hepimizin bahçesi ayrı mı olacak?

 

-Evet, daha çok iyilik yapanların bahçelerinde daha çok şey olacak… O zaman biz de iyilik yapabiliriz…

 

Kızım aramızda geçen bu konuşmadan sonra ölen kuşuyla ilgili hiç soru sormadı, bu konu burada kapandı…

 

Çocuklara ölümü anlatırken anlayabilecekleri örnekler üzerinden gitmek ve onların seviyelerine inmek gerekir. İkna olabilecekleri kadar açıklama yapmak yeterli, çocuk zaten daha fazlasına ihtiyaç duymayacaktır. Fakat çocuğa ölüm hakkında bilgi verirken cehennem vurgusu yapmamak, bunun yerine ona Allah’ın rahmet ve şefkatini anlatmak gerekir. Bazı anne-babalar cehennem ve ceza kavramlarına çok fazla vurgu yaparak çocukta korkunun yerleşmesine neden olabiliyorlar. Anne-babalar bu konuda gerekli hassasiyeti göstermelidirler.

Google+ WhatsApp