Bir Yanda İdeolojik Bütünlük, Bir Diğer Yanda İslami Parçalanma

Bir Yanda İdeolojik Bütünlük, Bir Diğer Yanda İslami Parçalanma


Bir Yanda İdeolojik Bütünlük, Bir Diğer Yanda İslami Parçalanma

 

 

Kolonyolist-sömürgeci dünya görüşü, dünyayı, Avrupamerkezci değerler temelinde örgütlerken, biz Müslümanlar bu örgütlenme süreçlerini, bu süreçlerin muhtemel sonuçlarını, dünyaya yerel bir ufuktan baktığımız, yüksek bir ufuktan bakamadığımız için öngöremedik. Dünya, modern-seküler değerler temelinde örgütlenirken, İslam ve Müslümanlar “ötekiler” olarak tanımlandılar, konumlandırıldılar.

“Öteki” olmak demek her alanda, her zaman, bir şekilde sömürülebilir bir varlık olmak demekti. Kolonyalizmin, kolonyalist ideolojilerin, hiçbir şekilde ahlaki meşruiyete ihtiyaçları olmadığı için, ahlaki meşruiyete saygı duymadıkları için, modern tarih boyunca olduğu gibi, bugün de kolonyalist dil/bilgi/bilim/felsefe ideolojik anlamda gerçekliği çarpıtmak üzere pervasızca kullanılabiliyor.

Kolonyalist dil/bilgi/bilim/felsefe, dünya çapında ideolojik bir bütünlük ve dayanışma oluşturmak üzere yapılandırıldı. Bu bütünlüğü oluşturan bütün kavram ve kurumlar İslam dünyası toplumlarına entelektüel/kültürel/siyasal/askeri emperyalizmler yoluyla dayatıldı. Sözünü ettiğimiz ideolojik bütünlükle İslam dünyası toplumları/kültürleri gereği kadar hesaplaşma ihtiyacı duymadılar, hesaplaşamadılar. Bu hesaplaşmalar zamanında yapılamadığı için bugün de bu ideolojik bütünlükle nasıl baş edilebileceğini bilmiyoruz.

İslam dünyası toplumlarında kayıtsız, şartsız otoriteye itaat yaklaşımı, bu otoritenin İslami mahiyetini çözümlemeye tabi tutmaksızın, belirleyiciliğini bugün de eksiksiz bir şekilde sürdürüyor. Kayıtsız şartsız otoriteye itaat yaklaşımı, aklımızın-zihnimizin-gönlümüzün gözünü-ufkunu kapattığı gibi, bağımsız tercihte bulunma yeteneğimizi, sorumluluk alma bilincimizi, müzakere-müşavere yükümlülüğümüzü bütünüyle yok ediyor. Bu tür toplumların, hiçbir zaman, İslamın dünya vizyonunu kaybettiği günden bu yana, bugün de somut olarak takip edilebileceği üzere entelektüel gelişme ve bağımsız bir kavrayış biçimi gerçekleştiremediklerini teessürle hatırlamak gerekir.

Otoriteye kayıtsız şartsız itaat yaklaşımı, aklı tahfif eden, zihinsel etkinlik ve üretkenliğe hayat hakkı tanımayan bir gelenek tarafından bugün de sürdürülüyor. Baskıcı-kısıtlayıcı geleneğin dokunulmazlığı sebebiyle, geleneksel önkabullere eleştirel olarak yaklaşabilen, gerektiğinde kendi dönemlerinin ana akımının dışında yer alabilen, ufuk açıcı düşünürlere, aydınlara, bilginlere ve bilgelere sahip değiliz.

İslam dünyası toplumları/kültürleri bugün aklı putlaştıran modernite ile geleneği putlaştıran konformizm arasında sıkışıp kalmıştır. Burada iki büyük aşırılıkla karşı karşıya bulunduğumuzu görebilmeliyiz. Toplumlarımız süreklilik arz eden yapısal sorunlarla yüzleşmeyi düşünmediği için, bağımsızlıklarını tamamlayamadıkları için, tarihsel-konjonktürel koşullara göre, dost ya da düşman emperyalizmler arasında ömür tüketiyor, nihai/İslami bir tercihte bulunamıyor.

İnsanlık dünyası, araçsal epistemolojinin tayin edici olduğu bir dünyada yaşıyor. Bu tür bir dünyada, emperyalizmler, ideolojik meşruiyet temelinde rahatlıkla sürdürülebiliyor. Araçsal epistemoloji yoluyla modernlik projesi mutlaklaştırılarak evrenselleştirilebildi. Bu nedenle, her toplum, her kültür bu epistemoloji aracılığıyla kendi anlam-değer dünyasına, dünya görüşüne yabancılaştırılarak, etkisiz hale getirildiler. Etkisiz hale getirilmek bir yana bu projeyi reddetme cesareti gösterenler “terörizmle” etiketleniyor. Bugün, Türkiye de dahil olmak üzere pek çok ülke, eğitim ve kültür sorunlarını sözünü ettiğimiz bu epistemolojinin sınırlarını korumaya özen göstererek konuşabiliyor, tartışılabiliyor. Bu nedenle de eğitim ve kültür sorunları yalnızca biriktiriliyor, çözümlenemiyor.

Her iki Batı (Amerika ve Avrupa) dünya çapında bir ideolojik bütünlük ve egemenlik oluşturdukları halde İslam dünyası toplumları İslami bir bütünlük oluşturamayacak ölçüde büyük bir çaresizlik içerisindedir. Arap-İslam dünyasının, İran’a karşı İsrail’le işbirliği yapabildiği bir dönemden geçtiğimizi kaydetmek bu çaresizliğe işaret eder. İslam dünyası ülkelerinde halklar ne yazık ki ulus-devlet kutsallarına ikna edilebilmişlerdir. Yalnızca halklar değil, Müslüman aydınlar, İslami olduklarını iddia eden “sivil toplum kuruluşları” da ulus-devlet kutsalları etrafında bütünleşebilmişlerdir.

Bugün Türkiye’de de yaşadığımız üzere, toplum da İslam da maalesef millileştiriliyor. Toplumun ve dinin millileştirilmesi büyük ölçüde seküler bir proje olduğu halde, İslami düşünce/kültür/ilahiyat vb. çevrelerinde bu konuda çok derin bir sessizlik yaşanıyor. Toplumların ve dinin millileştirilmesiyle birlikte halklar etnik aidiyetle özdeşleştirilirken, bir diğer yandan da ulus-devlet kültürel homojenlik üretimini hızlandırıyor. Ulus-devlet’ler güvenlik sorunları sebebiyle milliyetçiliklere mahkûm edildikleri için, bu mahkûmiyetten kurtulmaları görülebilir bir gelecekte mümkün görünmüyor.

Modernlik projesi, modern zamanları ve sistemleri insaniliğe yabancılaştırdığı için bütün toplumlar, çıkarlar ve ideolojik değerler çatışmasına sürüklendiler. Bugün, İslam toplumlarında da içerisinde yaşadığımız toplumda da ilkesel tercihlerin yerini araçsal tercihler aldığı için, derin ahlaki inançlar yerini ahlaki duyarsızlıklara terkediyor. Ahlaki duyarsızlıklar yoğunlaştığı için hakikatin peşinde koşmak yerine, rahatlık-ikbal-iktidar-güç-çıkar peşinde koşuyoruz. Bu durum, İslami bünye içerisinde çok ciddi, çok açık, büyük bir karakter bunalımı/krizi yaşandığını gösteriyor.

Karakter bunalımına maruz kalanlar, nihai değerler adına mücadele edemeyecek ölçüde ahlaki bir parçalanma/yozlaşma/bayağılaşma yaşadıkları için, araçsal değerler peşinde sürükleniyor, savruluyor. Ahlaki mükemmelliğin, bütünlüğün bozulmasıyla birlikte, ahlaki adaletsizlikler toplumsallaşıyor, sahiciliklerin yerini sahtelikler alıyor. Müslümanlar hakikatin büyük sayılardan çok ama çok daha değerli olduğunu unutarak, büyük sayılar halinde araçsal çıkarlara sahip olabilmek için, kendi kendilerini değersizleştirmek pahasına olağanüstü çabalar harcıyor.

 

 

 

Atasoy Müftüoğlu/İslami Analiz

Google+ WhatsApp